The Role of Shaykh al-Mufid’s Fatwa in Transforming Attitudes toward the Shrines of the Ahl al-Bayt

Document Type : Original Article

Author

Assistant Professor, Research Institute of Islamic Sciences, Bonyad-e Pajouhesh-haye Eslami, Astan Quds Razavi, Iran

10.22081/jtc.2025.70992.1046

Abstract

This study examines Shaykh al-Mufid’s fatwa regarding the application of certain legal rulings of the Sacred Mosque in Mecca (al-Haram al-Makki) to the shrines of the Ahl al-Bayt. Issued in the late fourth century AH, this fatwa profoundly influenced the sanctity of these sites and played a significant role in the formation of Shiʿi sacred cities. The research aims to explore, from historical and philosophical perspectives, how the concept of the Meccan sanctuary was extended to the shrines of the Ahl al-Bayt. The main hypothesis is that Shaykh al-Mufid, through the use of concepts such as metaphor and linguistic interpretation, presented the shrines of the Ahl al-Bayt as analogous to the Meccan sanctuary, thereby initiating major religious and social transformations. The theoretical framework is grounded in Wittgenstein’s notion of “seeing-as” and the conceptual metaphor theory developed by Lakoff and Johnson. The findings indicate that this fatwa, by highlighting the sanctity of the shrines of the Ahl al-Bayt, transformed them into highly valued places within Shiʿi collective consciousness and contributed to the strengthening of Shiʿi social identity. Within the context of Buyid-era construction activities, this development had a lasting impact on the cohesion of the Shiʿi community.

Keywords

Main Subjects

References

  1. ابن اثیر، عزالدین أبوالحسن على بن ابى‌الکرم (1385). الکامل فی التاریخ. بیروت: دارصادر.
  2. ابن ادریس حلی، محمد بن منصور (1410ق). السرائر الحاوی لتحریر الفتاوی. چاپ دوم. قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعهٔ مدرسین حوزهٔ علمیهٔ قم‌.
  3. ابن بابویه (صدوق) محمد بن علی (1437ق). عیون اخبار الرضا. قم: مؤسسهٔ آل‌البیتb.
  4. ابن جوزی، عبدالرحمان بن علی (1412ق). المنتظم فی تاریخ الامم و الملوک (تحقیق زرزور نعیم). بیروت: دار الکتب العلمیه منشورات محمد علی بیضون.
  5. ابن­البراج، قاضی عبدالعزیز (1406ق). المهذب. چاپ اول. قم:  دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعه مدرسین حوزه علمیه قم‌.
  6. ابن­کثیر، اسماعیل بن عمر (1417ق). البدایة و النهایه. تحقیق: ترکی عبدالله بن عبدالمحسن. جیزه: مرکز البحوث و الدراسات العربیة و الاسلامیة بدار هجر.
  7. امیری، مصطفی و همکاران (1402ش). «ارزیابی تحلیلی دیدگاه کصونیت کیفری (حدود) مجرمان پناهنده به مشاهد مشرفه». جستارهای فقهی و اصولی. سال 9. شماره 33. صص: 69-102.
  8. آل­یاسین، محمد حسن (1390ق). «لمحات من تاریخ الکاظمیه». البلاغ. سال 3. شماره­های 3 و 4. ص7-38.
  9.  بخاری، محمد بن اسماعیل (1410ق). صحیح البخاری. قاهره: وزارة اوقاف.
  10. حکیم، حسن عیسی (1427ق). المفصل فی تاریخ النجف الأشرف‏. قم: المکتبة الحیدریه.
  11. حلّى فخر المحققین، محمد بن حسن بن یوسف (1387ق). ایضاح الفوائد فی شرح مشکلات القواعد. قم: مؤسسه اسماعیلیان
  12. الخلیلی، جعفر (1407ق). موسوعة العتبات المقدسة.بیروت: مؤسسهٔ اعلمی.
  13. ذهبی، شمس الدین محمد بن احمد (1409ق). تاریخ الاسلام و وفیات المشاهیر و الاعلام. بیروت: دارالکتاب العربی.
  14. رضوانی، علی­اصغر (1390ش). جغرافیا و صنعت گردشگری. چاپ دهم تهران: انتشارات دانشگاه پیام­نور.
  15. سیوری حلی، مقداد بن عبدالله (1404ق). التنقیح الرائع لمختصر الشرائع‌ (تحقیق سید عبداللطیف حسینى کوه‌کمرى‌. چاپ اول). قم: انتشارات کتابخانه آیة الله مرعشى نجفى.
  16. صیمرى، مفلح بن حسن (حسین) (1420ق). غایة المرام فی شرح شرائع الإسلام. 4 جلد. بیروت: دارالهادی.
  17. ضرغام، حمید، توحیدلو، معصومه ‌(1390ش). «الگوی مدیریت اثربخش گردشگری. مطالعة موردی مقصد مذهبی مشهد». فصلنامهٔ مطالعات گردشگری. سال 7. ش 16. ص25- 52.
  18. طوسی، محمد‌بن حسن (1400ق). النهایه فی مجرد الفقه و الفتوی. بیروت: دار الکتاب العربی‌.
  19. عاملى شهید اول، محمد بن مکى (1414ق). غایة المراد فی شرح نکت الإرشاد. قم: انتشارات دفتر تبلیغات اسلامى حوزهٔ علمیهٔ قم.
  20. عاملى شهید ثانى، زین الدین بن على (1413ق). مسالک الأفهام إلى تنقیح شرائع الإسلام‌. قم: مؤسسهٔ معارف اسلامی.
  21. ‌علامه حلی، حسن بن یوسف (1421ق). 1421ق. تلخیص المرام فی معرفة الأحکام‌. تحقیق: هادی قبیسی (چاپ اول). قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعهٔ مدرسین حوزهٔ علمیهٔ قم‌.
  22. ‌علامه حلی، حسن بن یوسف (1413ق). قواعد الأحکام فی معرفة الحلال و الحرام‌ (چاپ اول). قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعهٔ مدرسین حوزهٔ علمیهٔ قم‌.
  23.  علیان لَلَه مرزی، سلمان و همکاران (1399ش). «مبانی و دلایل الحاق مشاهد مشرفه به حرم در تغلیظ دیه و تأخیر اجرای حکم». فقه و اصول. سال 52. ش 123. ص 109-123.
  24. قاسم‌زاده، حبیب الله (1398ش). مقدمه­ای بر شناخت­پژوهی استعاره (چاپ اول). تهران: ارجمند.
  25. قائمی­نیا، علیرضا (1401ش). دین و مدل­های فرهنگی (چاپ اول). تهران: کتابخانهٔ موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی.
  26. کلینی، محمد بن یعقوب (1387ش). کافی (چاپ اول). قم: دار الحدیث.
  27. لیکاف، جرج و مارک جانسون (1397ش). استعاره­هایی که با آن­ها زندگی می­کنیم (ترجمهٔ هاجر آقا ابراهیمی، چاپ سوم). تهران: نشر علم.
  28. محقق حلی، جعفر بن حسن (1409ق). شرائع الاسلام فی مسائل الحلال و الحرام. تهران: استقلال.
  29. محقق حلی، جعفر بن حسن (1412ق). نکت النهایه‌ (چاپ اول). قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعهٔ مدرسین حوزهٔ علمیهٔ قم‌.
  30. مفید، محمد بن محمد‌بن نعمان (1413ق). المقنعه‌ (چاپ اول). قم: کنگره جهانى هزارهٔ شیخ مفید.
  31. موسوی زنجانی، سید ابراهیم (1405ق). جولة فی الاماکن المقدسة‌ (چاپ اول). بیروت: مؤسسه اعلمی.
  32. نجاشی، احمد بن علی (1407ق). فهرست اسماء مصنفی الشیعه. قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعهٔ مدرسین حوزهٔ علمیهٔ قم‌.
  33. ویتگنشتاین، لودویگ (1403ش). تحقیقات فلسفی (ترجمهٔ مالک رحمتی، چاپ سوم). تهران: هرمس و کرگدن.
Theology of the City
Volume 2, Issue 4 - Serial Number 4
Theology of the City (Biannual) Vol. 2, No. 4, Autumn & Winter 2024
October 2025
Pages 107-126

Files

History

  • Receive Date: 03 February 2025
  • Revise Date: 20 March 2025
  • Accept Date: 30 September 2025
  • Publish Date: 22 September 2024

Share

How to cite

Statistics