Typology of Geometric-Functional Layouts of Isfahan Bazaar Sarāys

Document Type : Original Article

Author

M.Sc. in Architecture, Jundishapur University of Technology, Dezful

10.22081/jtc.2026.68526.1033

Abstract

The Iranian bazaar is a complex composed of sarāys (inns/courtyards), timches (covered market sections), dālāns (corridors), hojras (shops), and other public structures. The sarāy, with its most prominent constituent unit, the courtyard, forms the core around which commercial units develop and operate. The present research investigates the geometric-functional typology within the three main spaces of Isfahan bazaar sarāys: the courtyard, the hojra, and the entrance. Using descriptive-analytical methods, case studies, and field surveys, the author seeks to identify the factors influencing the diversity of these sarāys and to present a typology of them. It is noteworthy that the plans of some of these sarāys, presented here for the first time, are the result of the author’s field surveys. Through the examination of Isfahan bazaar sarāys, we arrive at the conclusion that function played a significant role in the spaces of the past. This functional influence can be observed in the design of doors, windows, and even the types of materials used.

Keywords

Main Subjects

References

  1. اهلرز، اکارت (1373). «شهر شرق اسلامی، مدل و واقعی»، ترجمهٔ توانا و مؤمنی، فصلنامهٔ تحقیقات جغرافیایی، شماره 32.
  2. اسماعیلی ،حسن و عمرانی،بهروز (1387). «تحلیل تطبیقی ساختار هندسه و تزئینات تیمچه»،ماهنامه دانش نما،شماره167
  3. بمانیان، محمدرضا (1381).مقدمه ای بر نقش و کاربرد پیمون در معماری ایرانی
  4. پیرنیا، کریم (1360). «کاربندی:تاریخچه»، فصلنامه اثر،شماره6
  5. حبیبی، حسین (1395). از بازار تا پاساژ : تحلیلی بر سیر تحوالت فضاهای تجاری مدرن در شهر تهران
  6. خان محمدی،اکبر (1386). «بازار در ادب فارسی»، هفت شهر، شماره 20
  7. دانشنامهٔ تاریخ معماری ایران‌شهر (2015). سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ایران. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۲۳ اکتبر ۲۰۱۵. بازبینی‌شده در ۱۹/۵/۲۰۱۱.
  8. رفیعی مهرآبادی،ابوالقاسم (1352). آثار ملی اصفهان. تهران: انتشارات انجمن آثار ملی.
  9. رجبی،محمد (1396). اصفهان: سخنی درباره کاربری سراهای بازار اصفهان. (مصاحبه حضوری)
  10. سجادزاده. اعتصامیان. خزایی :تجلی مفهوم درونگرایی در بازار های ایرانی.
  11. سعیدنیا، احمد (1388). تعاریف و مفاهیم بازارهای شهری ایران. آبادی.
  12. شبکه مستند  (1392). مستند بازار اصفهان.
  13. شعرباف، اصغر (1361). گره وکاربندی، انتشارات حفاظت اثار باستانی ایران. 
  14. فرخ یار،حسین (1386). بناهای سنتی:معماری ایران
  15. قیومی بیدهندی.مهرداد (1391). بام و بوم و مردم. مطالعات معماری ایران
  16. قره نژاد، حسین (1386). عرفان و عنصر جغرافیایی در معماری تیمچه ملک اصفهان،فصلنامه فرهنگ اصفهان،شماره 38و38.
  17. کتاب چهره ایران (1392). راهنمای گردشگری استان‌های ایران، موسسه جغرافیایی و کارتوگرافی گیتاشناسی.
  18. معماریان، غلامحسین (1382). سبک شناسی معماری ایران. تهران: پژوهنده
  19. مایس، پیرفون (1386). عناصر معماری: از صورت تا مکان. ترجمهٔ دکتر فرزین فردانش. تهران : انتشارات دانشگاه شهید بهشتی.
  20. ملاحسینی،محمد (1390). آشنایی با معماری بازارهای قدیمی ایران
  21. معماریان، غلامحسین (1390). معماری ایرانی. تهران : سروش دانش.
  22. Bonine, Michael.1989. ‘BAZAR, General’. Edited by E. Yarshater. Encyclopaedia Iranica. Routledge & K.Paul. http://www.iranicaonline.org/articles/bazar-i.
  23. Wirth, Eugen:Wtruktur Wandlungen und entwicklung stendenzen der orientalische stadt ,erdkunde 22 /1968,s.101-127.
  24. URL: https://fa.wikipedia.org ‏۱۸ ژوئن ۲۰۱۸
Theology of the City
Volume 3, Issue 5 - Serial Number 5
Theology of the City (Biannual) Vol. 3, No. 5, Spring & Summer 2025
April 2025
Pages 109-137

Files

History

  • Receive Date: 06 February 2024
  • Revise Date: 24 July 2024
  • Accept Date: 28 January 2026
  • Publish Date: 21 March 2025

Share

How to cite

Statistics