جایگاه خانواده در ساختار شهر الهی و تمدن اسلامی با الهام از آیهٔ ۳۰ و ۳۵ سورهٔ بقره

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه معارف دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، ایران

10.22081/jtc.2025.71435.1054

چکیده

در آیهٔ ۳۰ تا ۳۵ سورهٔ بقره، بخشی مهم از داستان آفرینش آدم و اسکان او و همسرش در بهشت مطرح شده است. از نظر برخی مفسران، این گزارش قرآنی بیانی تمثیلی و در عین حال واقعی از زندگی انسان در کرهٔ خاک است و مطالعهٔ آیات آفرینش از این منظر، می‌تواند آموزه‌هایی برای بهتر زیستن فرزندان آدم در زمین به همراه داشته باشد و نشان دهد که آدمی در حیات مادی و معنوی خود با چه ضرورت‌ها و هشدارهایی روبه‌رو است. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد بر اساس آیات یادشده، پس از اصل آفرینش انسان و استعدادهای فطری او از سوی خدا، با توجه به فلسفهٔ آفرینش انسان (رشد و آزمون)، مهم‌ترین ضرورت زندگی او، تشکیل خانواده و حضور در جمع و جامعه و سپس موضوع مسکن و در مرحلهٔ بعد تأمین غذا و در نهایت، مسئولیت‌پذیری فردی و اجتماعی است. در این پژوهش، بهشت آدم به‌عنوان نخستین مسکن انسان در زمین، شهر خدا نامیده شده است و نویسندگان کوشیده‌اند نشان دهند جایگاه خانواده و نظام همسری در ساختار شهر الهی چه بوده است و چه باید باشد؛ شهری که اگر درست بنا شود، می‌تواند شکل‌دهندهٔ تمدن فراگیر اسلامی در زمین باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

The Position of the Family in the Structure of the Divine City and Islamic Civilization, Inspired by Verses 30-35 of Surah Al-Baqarah

نویسنده [English]

  • Ahmad Aghaeizadeh Torabi
Assistant Professor, Department of Islamic Studies, Faculty of Medicine, Mashhad University of Medical Sciences, Iran
چکیده [English]

Verses 30 to 35 of Surah Al-Baqarah present a significant part of the story of Adam's creation and the settlement of him and his spouse in Paradise. According to some Quranic exegetes, this Quranic narrative is an allegorical yet real depiction of human life on Earth. Studying the verses of creation from this perspective can yield lessons for the better living of Adam's descendants on Earth, revealing the essential necessities and warnings that humans face in their material and spiritual existence. The findings of this research indicate that, based on these verses, following the principle of human creation and his inherent potentials by God, and considering the philosophy of human creation (growth and trial), the most crucial necessities of his life are: forming a family and participating in community and society, followed by the issue of housing, then sustenance provision, and finally, individual and social responsibility. In this study, Adam's Paradise is referred to as the first human dwelling on Earth, termed the "City of God." The authors have endeavored to demonstrate the position and role of the family and the spousal system within the structure of the Divine City—what it was and what it should be. A city that, if properly established, can shape a comprehensive Islamic civilization on Earth.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Family
  • City
  • Adam's Paradise
  • The Language of the Quran
  1. قرآن کریم
  2. ابن‏قتیبه، عبدالله بن مسلم (1411ق). تفسیر غریب القرآن (چاپ اول)، بیروت: دار و مکتبة الهلال.
  3. بیضاوى، عبدالله بن عمر (1418ق). أنوار التنزیل و أسرار التأویل (تفسیر البیضاوى). بیروت: دار إحیاء التراث العربی .
  4. جوادی آملی، تسنیم جلد 3 ذیل سوره بقره آیه 35
  5. حقى برسوى، اسماعیل بن مصطفى (بی‌تا)، تفسیر روح البیان (چاپ اول). بیروت: دار الفکر.
  6. حویزى، عبدعلى بن جمعه (1415ق). تفسیر نور الثقلین (چاپ چهارم). قم: اسماعیلیان.
  7. خطیب، عبدالکریم (1424ق). التفسیر القرآنى للقرآن (چاپ اول). بیروت: دار الفکرالعربی.
  8. شبّر، عبدالله (1407ق)، الجوهر الثمین فی تفسیر الکتاب المبین (چاپ اول). کویت: شرکة مکتبة الالفین.
  9. شعرانى، ابوالحسن (1386). پژوهش‌هاى قرآنى علامه شعرانى در تفاسیر مجمع البیان ، روح الجنان و منهج الصادقین (چاپ دوم). قم: بوستان کتاب قم (انتشارات دفتر تبلیغات اسلامى حوزهٔ علمیهٔ قم).
  10. طالقانى، محمود (1362ش). پرتوى از قرآن (چاپ چهارم). تهران: شرکت سهامى انتشار.
  11. طباطبایى، محمدحسین (1390ق). المیزان فی تفسیر القرآن (چاپ دوم). بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات.
  12. طباطبایى، محمدحسین (1374ش). ترجمهٔ تفسیر المیزان (چاپ پنجم). قم: جامعهٔ مدرسین حوزهٔ علمیهٔ قم، دفتر انتشارات اسلامى.
  13. طبرسى، فضل بن حسن (1372ش). مجمع البیان فی تفسیر القرآن (چاپ سوم). تهران: ناصر خسرو.
  14. فیض کاشانى، محمد بن شاه مرتضى (1415ق). تفسیر الصافی (چاپ دوم). تهران: مکتبة الصدر.
  15. ماتریدى، محمدبن محمد (1426ق). تأویلات أهل‌السنة (تفسیر الماتریدى)، بیروت: دارالکتب العلمیة، منشورات محمدعلی بیضون.
  16. مجلسی، محمدباقر (1403). بحارالانوار (چاپ سوم). بیروت: داراحیاء التراث العرب.
  17. مکارم شیرازى، ناصر (1371ش). تفسیر نمونه (چاپ دهم). تهران: دارالکتب الإسلامیة.
دوره 2، شماره 4 - شماره پیاپی 4
دوفصلنامه الهیات شهر سال دوم، شماره چهارم، پاییز و زمستان ۱۴۰۳
مهر 1403
صفحه 67-83
  • تاریخ دریافت: 17 فروردین 1404
  • تاریخ پذیرش: 08 مهر 1404
  • تاریخ انتشار: 01 مهر 1403