دروازه ولایت؛ نماد ولایت مشهد مقدسه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

عضو هیات علمی گروه پژوهش هنر دانشکده هنر دانشگاه نیشابور

10.22081/jtc.2026.71243.1049

چکیده

 مبادی ورودی شهرها؛ نخستین تصور و فضای شهری است که هر تازه‌واردی هنگام ورود به شهر بی‌درنگ با آن مواجه می‌شود. مبادی ورودی شهر، آوردگاهی از خیال و تعقل است. در حال حاضر کیفیت مبادی ورودی بیشتر شهرها، فضاهای فراموش‌شدهٔ شهری هستند که با نابسامانی‌های فراوان و سازه‌های ناسازگار روبه‌رو هستند. مسئلهٔ این تحقیق چگونگی برتری بر این سامانهٔ بی‌بصیرت شهری است که خود در همان آغاز، سرچشمهٔ پرسش‌های بی‌پایان است. این سامانه‌ها، سامانه‌هایی بدون هویت و منزلت هستند که به دست معمار خلاق، معنی می‌یابند و خود، پاره‌ای جداناشدنی از شهر می‌گردند. هدف اصلی پژوهش، وضوح بیان سیمای شهر بر اساس تجربهٔ زیستهٔ شهروندان از مسیر ایجاد دروازه در شهر مشهد است. این پژوهش به روش مطالعات کاربردی با روش توصیفی – تحلیلی  انجام شده است و بر  اصلاح ساختار فرهنگ بصری شهر مشهد، به کار گرفتن معماران و هنرمندان و  بسترسازی به منظور ظهور ایجاد عناصر یادمانی ماندگار تأکید می‌کند. ابتدا به مسئله‌یابی در مورد موضوع می‌پردازیم و ادبیات تخصصی مرتبط با موضوع پایان‌نامه را مرور می‌کنیم تا از این طریق، زمینهٔ استفادهٔ کاربردی از آنها با رویه‌ای نو و یا تولید محصول طراحی شهری جدید فراهم شود. در ادامه و در همین راستا اصول و رهنمودهای طراحی برای بهبود و افزایش کیفیت ورودی شهری را ارائهٔ می‌کنیم. نتایج پژوهش نشان می‌دهد چنانچه شهر نتواند در ارتباط بصری پویا با ساکنان خود هم‌آوایی کند، ارتباط بصیرتی کارآمد نیز نخواهد داشت و نمی‌تواند معرف درون‌داشت‌های ارزندهٔ خود باشد. 

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Velayat Gate; The Most Important Place-Memorial of Holy Mashhad

نویسنده [English]

  • alireza bavandian
Faculty member of the Art Research Department, Faculty of Art, University of Neyshabur
چکیده [English]

The gateways to cities are the first spatial impressions through which every newcomer immediately encounters the urban environment. City entrances therefore become arenas where imagination and reason are simultaneously engaged. At present, the quality of entrances to many cities is characterized by forgotten urban spaces, often marked by widespread disorder and incompatible structural elements. Accordingly, the central concern of this research is how to overcome such an unseeing urban system—one that, at the very outset, gives rise to endless questions. These systems, lacking identity and status, can only acquire meaning through creative architects and, in turn, become inseparable parts of the city itself. The main objective of this study is to clarify the portrayal of the city’s image based on citizens’ lived experience of the creation of a gate in the city of Mashhad. The research is conducted using an applied study approach with a descriptive–analytical method, emphasizing the correction of the visual culture of Mashhad through the employment of architects and artists and the provision of appropriate grounds for the emergence of lasting monumental elements. First, the study addresses the formulation of the problem and reviews the relevant specialized literature in order to enable practical use of these foundations through a new approach or through the production of an original urban design outcome. Subsequently, guided by the same objective, design principles and recommendations for improving and enhancing the quality of urban entrances are presented. The findings show that if a city cannot establish a dynamic visual alignment with its residents, it will not achieve effective visual communication and therefore cannot adequately represent its valuable inner capacities.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Phenomenology
  • urban form
  • city image
  • city entrances
  1. ابلقی، علیرضا و پورجوهری، امیر حسین، (1385). «مبادی ورودی شهرها و تدوین اصـول و معیارهـای سـاماندهی بـرای بازیابی یک فضای شهری فراموش‌شده». مجله آبادی شمارهٔ53. مرکز مطالعاتی و تحقیقاتی شهرسازی و معماری.
  2. افندی زاده، شهریار و گلشن خواص، رضا، (1385). «طراحی مدل ایمنی مبادی ورودی شهرها». پژوهشنامه حمل و نقـل. سال سوم. شمارهٔ چهارم.
  3. اصانلو؛ حسن؛ رستمی زاده، امیرحسین (1386). «مرمت شهری و ارتقای سیمای شهری (مطالعه موردی: جلفای اصفهان)». رهپویه هنرهای تجسمی. دوره دوم - پیش شماره 3.
  4. البرزی، پرویز (1386)؛ مبانی زبانشناسی متن. تهران: انتشارات امیرکبیر.
  5. بحرینی، سیدحسین و علی طالب بابلی، ناهید،  (1382،) «تدوین اصول و ضوابط طراحی محیط ورودی شهر». مجلهٔ محـیط شناسی. شمارهٔ 8. دانشگاه تهران.
  6. براتی، ناصر (1402). «پریش‌خوانی شهری؛ مفهومی نو در ادراک و خوانایی شهر». نامهٔ معماری و شهرسازی  - شمارهٔ 38.
  7. بینش، تقی (1347)؛ کلیات جغرافیای تاریخی مشهد. نشریه نامه آستان قدس. شماره 35
  8.  پاکزاد، جهانشاه (‌1386) راهنمای طراحـی فضـاهای شـهری در ایـران. تهـران. وزارت مسـکن و شهرسـازی. معاونـت شهرسازی و معماری.
  9. پاکزاد، جهانشاه (1385). مبانی نظری و فرآیند طراحی شهری. تهران: انتشارات شهیدی.
  10. پناهی، عباس (1390). «جغرافیای تاریخی در جهان اسلام». ماه و تاریخ جغرافیا. شمارهٔ 163.
  11. خیراندیش، رسول،  (1379). «جغرافیای تاریخی ارزیابی گذشته». تصویر آینده. کتاب ماه تاریخ و جغرافیا. شماره 31.
  12. خادمی، مسعود؛ رفیعی جوزم، رضا (1388.) «بررسی مولفه های کیفیت محیط در فضای ورودی شهرها». نشریهٔ آبادی. شمارهٔ 61 و62.
  13. خدایی، زهرا؛ تقوایی، علی‌اکبر (1390)؛ «شخصیت شناسی شهراسلامی با تأکید بر ابعاد کالبدی شهر اسلامی». مطالعات شهر ایرانی اسلامی. شمارهٔ 5.
  14. دوسوسور، فردینان؛ سه شه یه، آلبر (1378)؛ درس‌های زبان‌شناسی همگانی (ترجمهٔ نازیلا خلخالی). تهران: نشر فرزان روز.
  15. رضایی، محمدرضا (1397). «بررسی کیفیت کالبدی و عملکردی مبادی ورودی شهر یزد ازنظر گردشگران،». مجلهٔ شهر پایدار. دورهٔ اول – شمارهٔ 2.
  16. ظاهری، مصطفی (1380). «بررسی ابعاد مؤثر در ترکیب منظر ورودی شهری از دیدگاه برنامه‌ریزی شهری». پایان نامه کارشناسی ارشد. دانشکده هنر. دانشگاه تربیت مدرس. تهران.
  17. قریب، فریدون، (1382). «ضوابط ساماندهی و معیارهای طراحی شهری برای مبادی ورودی شهرها». مجلهٔ هنرهـای زیبـا. شماره1
  18. قراچانلو، حسین و همکاران؛  (1390). ماه تاریخ و جغرافیا. انتشارات خانه کتاب. شماره 163
  19. گلکار، کورش (1379.) «مؤلفه‌های سازنده کیفیت طراحی شهری». نشریهٔ علمی – پژوهشی صفه. شمارهٔ.
  20. گلکار، کورش (1385.) «مفهوم منظر شهری». نشریهٔ آبادی. شمارهٔ 5.
دوره 3، شماره 5 - شماره پیاپی 5
دوفصلنامه الهیات شهر سال سوم، شماره پنجم، بهار و تابستان ۱۴۰۴
فروردین 1404
صفحه 65-87
  • تاریخ دریافت: 10 اسفند 1403
  • تاریخ بازنگری: 26 آبان 1404
  • تاریخ پذیرش: 08 بهمن 1404
  • تاریخ انتشار: 01 فروردین 1404